Κάντε κλικ σε κάθε εικόνα για να δείτε λεπτομέρειες του βιβλίου.

Το λιοντάρι της Ρούμελης (Σταυρούλα Ζώρζου)

Ζούσε κάποτε, στα χρόνια της σκλαβιάς, ένα παλικάρι που δεν μπορούσε να αντέξει την τυραννία και τ’ άδικο. Ανέβηκε στα βουνά και πολεμούσε σαν αγρίμι, για τη λευτεριά της πατρίδας του.
Τον είπαν “Λιοντάρι της Ρούμελης”!
Κι είναι κάποιες βραδιές, που άμα τεντώσεις τ’ αυτί σου, μπορείς ακόμη ν’ ακούσεις τα πέταλα του αλόγου του να χτυπάνε στις πλάκες της αυλής, στο μικρό εκκλησάκι του Αϊ-Νικόλα, κάπου εκεί… στα ταμπούρια του.
Πάμε να ταξιδέψουμε μαζί… να καβαλήσουμε τ’ άλογα… να ανεβούμε στα βουνά… και να ανταμώσουμε μέσα στις σπηλιές το “Λιοντάρι της Ρούμελης”;


Του Αρκαδίου το Ολοκαύτωμα (Γεώργιος Λελεδάκης)

Η Ιερά Μονή Αρκαδίου είναι γνωστή ως μνημείο Πίστεως, εθνικοαπελευθερωτικών αγώνων, εθελοθυσίας και παγκόσμιο σύμβολο ελευθερίας! Είναι χτισμένη πάνω σ’ ένα πανέμορφο οροπέδιο στα ανατολικά του Ρεθύμνου και συνδέει τρεις επαρχίες: τις επαρχίες Αμαρίου, Μυλοποτάμου και Ρεθύμνης.
Ιδρύθηκε από έναν μοναχό, ονόματι Αρκάδιο και χρονολογικά τοποθετείται στη β’ βυζαντινή περίοδο 961-1204 μ.Χ. ή στα πρώτα χρόνια της Ενετοκρατίας. Αποτέλεσε σημαντικό μοναστηριακό κέντρο με ακμαία πνευματική και οικονομική ζωή και με μεγάλη ακτινοβολία στον ορθόδοξο κόσμο. Στα τέλη του 16ου αιώνα οικοδομήθηκε ο σημερινός ναός, μεγαλύτερος και λαμπρότερος από τον προηγούμενο, σε στυλ μπαρόκ, αφιερωμένος στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος και στους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη.
Κατά την Τουρκοκρατία, η πνευματική άνθηση της Μονής διακόπηκε. Ο τούρκικος στρατός την κατέλαβε και τη λεηλάτησε. Ανάκαμψε όμως γρήγορα και οι Τούρκοι κατακτητές τής επέτρεψαν το προνόμιο να χρησιμοποιεί τις καμπάνες!
Από την τρίτη δεκαετία του 19ου αιώνα εξελίχτηκε σε εθνική και πατριωτική εστία κατά του τούρκικου ζυγού, όπου και διαδραματίστηκε το δραματικότερο γεγονός της κρητικής επανάστασης στις 9 Νοεμβρίου του 1866: ΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ ΤΟΥ ΑΡΚΑΔΙΟΥ.
Πάνω σ’ αυτό το θρυλικό γεγονός δημιούργησε ο Γεώργιος Λελεδάκης το κόμικς «Του Αρκαδίου το Ολοκαύτωμα».


Κολοκοτρώνης (Πάνος Γιαννακάκης)


Καραϊσκάκης (Πέτρος Μπίκος)


Νικηταράς (Πέτρος Μπίκος)


Ανδρούτσος (Πέτρος Μπίκος)


Ανδρέας Μιαούλης (Πέτρος Μπίκος)


Κανάρης (Πάνος Πετρίτης)


Μπουμπουλίνα και Μαντώ Μαυρογένους (Πέτρος Μπίκος)


Ρήγας Φεραίος (Πέτρος Μπίκος)


Ο Αετός του Σουλιού (Τάκης Λάππας)

Ανάμεσα στους μεγάλους και ασύγκριτους ήρωες που έχει να παρουσιάσει το εικοσιένα, ο Μάρκος Μπότσαρης, ο Αετός του Σουλιού, κατέχει μια μεγάλη και ξεχωριστή θέση.
Ξεχωρίζει όχι μονάχα για την παλικαριά του, αλλά και για το άφθαρτο στρατηγικό μυαλό του, για την καλοσύνη της καρδιάς του και τον ιπποτικό του χαρακτήρα.
Ο ισάδελφός του στον ηρωισμό Καραϊσκάκης, ο αθάνατος αρχιστράτηγος της Ρούμελης, μας έχει αφήσει τον πιο ακριβοδίκαιο χαρακτηρισμό για τον Αετό του Σουλιού.
Όταν πήγε να προσκυνήσει τον νεκρό Μάρκο Μπότσαρη, είπε στους συναγμένους γύρω του Σουλιώτες: “Ο Μάρκος ήταν τρανός! Είχε νου που δεν είχε άλλος. Είχε καρδιά λιονταριού και γνώμη δίκαια σαν του Χριστού! Ούτε στο δάχτυλό του δεν του φτάνουμε… Σαν το Μάρκο ήρωα, μάνα δεν ξαναγεννάει”.


Αθάνατο ’21 (Τάκης Λάππας)


Δοξασμένη Έξοδος (Τάκης Λάππας)

Από τα πιο μεγάλα ηρωικά γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης είναι η πολιορκία του Μεσολογγίου και η Έξοδος των πολιορκημένων. Ένα πολεμικό κατόρθωμα που δεν κράτησε σε αγωνία μόνο τους αγωνιζόμενους για την ελευθερία τους Έλληνες, αλλά συγκλόνισε και όλο τον πολιτισμένο κόσμο της Ευρώπης και της Αμερικής.
Το ηρωικό αυτό περιστατικό πραγματεύεται ο συγγραφέας στο βιβλίο τούτο. Περιγράφει τη μαρτυρική ζωή και τη γενναία δράση των πολιορκημένων, ζωντανεύοντας όλες τις μεγάλες στιγμές που χάρισαν στο Εικοσιένα αυτό το ηρωικό μεγαλούργημα. Ακόμη και η ιστορία των πέντε αδελφών που παρεμβάλλεται δεν είναι ένας απλός μύθος, αλλά κατά ένα μέρος αληθινή.


Ο ήρωας της Αλαμάνας (Τάκης Λάππας)

Μέσα στους μεγάλους ήρωες που κατέχουν μια ξεχωριστή θέση στο Εικοσιένα είναι και ο ήρωας της Αλαμάνας, ο Θανάσης Διάκος. Τη βιογραφία του Διάκου μας δίνει στο βιβλίο του αυτό ο συγγραφέας, γραμμένη για παιδιά. Τον παρακολουθεί από τα παιδικά του χρόνια, όταν ήταν ο διάκος Άνθιμος στο μοναστήρι του Αϊ-Γιάννη, για να περάσει ύστερα στην κλέφτικη ζωή, αρχηγός της Βοιωτίας κατά την Επανάσταση, με το όνομα καπετάν Διάκος, και να φτάσει στην τιτανομαχία της Αλαμάνας, που τελειώνει με τη μεγάλη του θυσία.


Παπαφλέσσας (Τάκης Λάππας)

Ο αρχιμανδρίτης Γρηγόριος Δικαίος (Παπαφλέσσας) είναι η μορφή που δεσπόζει κατά την προετοιμασία της Ελληνικής Επανάστασης στο Μοριά. Το φλογερό του πέρασμα παντού ξεσηκώνει τους ραγιάδες και τους προετοιμάζει για το μεγάλο αγώνα. Κι όταν η Επανάσταση ξεσπάει, ο κληρικός αυτός ζώνεται τ’ άρματα και γίνεται ένας ατρόμητος πολεμιστής. Τέτοιος θα μείνει ως το τέλος, ως τη μεγάλη του θυσία, βάζοντας το κορμί του φραγμό στ’ ασκέρια του Ιμπραήμ.


Το λιονταρόπουλο (Καλλιόπη Σφαέλλου – Βενιζέλου)

Μεσάνυχτα. Σκοτεινός υψωνόταν στον Ταΰγετο ο πύργος της Καστανίτσας. Ούτε φως, ούτε ήχος μαρτυρούσαν στους έξω, αν, πίσω από τους χονδρούς τοίχους μου, ζούσαν άνθρωποι.
– Θοδωράκη, ξύπνα… Ξύπνα, αγόρι μου, μουρμούρισε μες στο σκοτάδι η φωνή της Μάνας.
Το παιδί, τριών χρονών πιτσιρίκος, άνοιξε νυσταγμένο τα μάτια κι αναδεύτηκε στο στρώμα.
– Ξύπνα, Θοδωράκη!… ξανάπε η ίδια φωνή.
Ήρθε ο πατέρας σου! […] 


Το ’21 στις πηγές του (Κώστας Παπαδημητρίου)

Το ’21 είναι η μεγάλη πηγή δόξας και μεγαλείου της νεότερης ελληνικής ιστορίας μας. Αποτελεί την κορυφαία της στιγμή. Το βιβλίο αυτό θέλει να δώσει στον αναγνώστη του την ευκαιρία να νιώσει έντονα στα στήθη του τον εθνικό παλμό. Να ακούσει μέσα από τα κείμενά του τις δυνατές και καθαρές φωνές των ηρώων της μεγάλης εξέγερσης, να δει και να ζήσει νοητά τους τιτάνιους αγώνες τους και το μέγεθος της θυσίας τους για την απόχτηση της χιλιάκριβης της λευτεριάς μας.


Στα δοξασμένα χρόνια (Κώστας Παπαδημητρίου, Γιάννης Σμυρνιωτάκης)


Όλα για τη λευτεριά (Βασίλης Χαρωνίτης)


Μια γολέτα που την έλεγαν “Ελπίδα” (Νίτσα Τζώρτζογλου)


Καραϊσκάκης (Δημήτρης Φωτιάδης)

ΤΟΥΤΟ το βιβλίο δεν αντιστοράει μονάχα το βίο του Καραϊσκάκη, μα και τους αγώνες ενός λαού από τα χρόνια της σκλαβιάς ίσαμε τη λευτεριά του.
Πασχίζει να δώσει μερικά από τα πιο σημαντικά συμβάντα εκείνων των καιρών και να σκιαγραφήσει τα πιο σπουδαία πρόσωπα που πήραν μέρος σ’ αυτά.
Γυρεύει να ζωντανέψει μια εποχή. Αν το πετυχαίνει ή όχι, ο αναγνώστης θα κρίνει. 


Η δίκη του Κολοκοτρώνη και του Πλαπούτα (Δημήτρης Φωτιάδης)

Σίμωναν τα μεσάνυχτα 6 με 7 του Σεπτέμβρη 1833. Η πόρτα της Ξηράς του κάστρου τ’ Αναπλιού άνοιξε για ν’ αφήσει να περάσει ο μοίραρχος Κλεώπας με σαράντα χωροφύλακες αρματωμένους ως τα δόντια. Τράβαγαν προσεχτικά κι αμίλητοι μην τυχόν και δεν πετύχουν το σκοπό τους. Πάγαιναν να πιάσουν το μεγαλύτερο κακούργο του τόπου μας, που τις εικόνες του θα τις βρεις τώρα κρεμασμένες σ’ όλα τα σχολειά μας και τ’ αγάλματά του στημένα στις πλατείες μας τον Θόδωρο Κολοκοτρώνη.
Λίγο παραέξω από τ’ Ανάπλι, στην Πρόνοια, στο Κιολού τεπέ, όπως λεγόταν το μέρος στα χρόνια της Τουρκίας, είχε ο Γέρος ένα περιβόλι κοντά στην εκκλησιά του Άη Θόδωρου, που ο ίδιος την έχτισε. Σ’ αυτό, σε ταπεινό χωριάτικο σπιτάκι, αποτραβήχτηκε ο στρατάρχης του μεγάλου αγώνα, όταν ήρθαν οι Μπαβαρέζοι και κατάλαβε πως δεν τον γούστερναν. “Όσον ημπόρεσα” λέει στ’ απομνημονεύματα του που υπαγόρεψε στον Τερτσέτη “έκαμα το χρέος μου εις την πατρίδα μου και εγώ και όλη η φαμελιά μου. Είδα την πατρίδα μου ελεύθερη, είδα εκείνο οπού ποθούσα και εγώ και ο πατέρας μου και ο πάππος μου και όλη η γενεά μου, καθώς και όλοι οι Έλληνες. Απεφάσισα να πάω εις ένα περιβόλι, οπού είχα έξω από τ’ Ανάπλι. Επήγα, εκάθισα και απερνούσα τον καιρό μου καλλιεργώντας, και ευχαριστούμην να βλέπω να προοδεύουν τα μικρά φυτά οπού εφύτευα”.
Στο φτωχοκάλυβό του, που μήτε απ’ αυτό μήτε από το περιβόλι δεν απομένει πια τίποτις, καθόταν κατάμονος ο Γέρος, γιατί σαν ήρθε πριν από λίγους μήνες ο Όθωνας σκόρπισε και τους αξιωματικούς του, και τους αρματωμένους της φρουράς του, και τους γραμματικούς του κι αυτόν ακόμα τον Μίτζα, το παλικάρι που απ’ την αρχή του σηκωμού τον ακολούθησε παντού σαν τη σκιά του.
-Παγαίνεται στο καλό, τους είπε, και να καθήσετε ήσυχοι στα σπίτια σας. Τώρα που ήρθε ο βασιλιάς θα γνωρίσει τους ανθρώπους και τα πράματα του τόπου μας και θ’ ανταμείψει τον καθένα κατά τις πράξεις και τη δούλεψή του.
Κείνο λοιπόν το βράδι είχε φτάσει για τον Κολοκοτρώνη η ώρα της ανταμοιβής…


Κανάρης (Δημήτρης Φωτιάδης)


Ο γέρος του Μοριά (Σπύρος Μελάς)

Κολοκοτρώνα! Κολοκοτρώνα! Έτσι λέγανε τα τουρκάκια, στα βάθη της Ασίας καί το αίμα τους πάγωνε. Η φαντασία τους έπλαθε τεράστιο γίγαντα με τρία μάτια. Το μεσανό, πελώριο, απάνω από τη μύτη, στα κούτελο. Τον θέλανε τριχωτό σαν αρκούδα με φοβερά δόντια κάπρου γυριστά, κοφτερά σα χατζάρια. Καί πώς τον φτιάσανε οί Ευρωπαίοι, Μεγαλοκέφαλο, μας τον λέει ο Μέντελσον, τρομερόν ατσίγγανο μ’ αλλήθωρα μάτια. Και οί άλλοι πού τον είδαν από κοντά , Μυτερό, σταχτόχρωμο βράχο – μας τον παρουσιάζει ο Έμερσον – απ’ αυτούς πούναι σπαρμένοι στο Αιγαίο πέλαγο “σκοπελοπρόσωπο” τον ονομάζει κι ό Σούτσος – άγρια μορφή, σκαμμένη από τον καιρό, χαλασμένη από τον πόλεμο, φαγωμένη από την αδιάκοπη ανησυχία, όμοια με βράχο πού τον δέρνουν τα κύματα. Κι αυτός ό Γάλλος συνταγματάρχης Βουτιέ, πούκαμε μαζί του στην Τρίπολη, σ’ ολάκερη την πολιορκία, του κολλάει “une enorme moustache” – ένα μουστάκι πελώριο. Ή μαγεία του παραμυθιού σκλαβώνει ή προοπτική των βάθρων παραμορφώνει. Μα δε λέω να σαρώσουμε τα κατορθώματα της ποιητικής άδειας, ούτε να βγάλουμε από τους ήρωες την αστραφτερή πανοπλία του θρύλου, για να τους δούμε θεόγυμνους Δε λέω να σπάσουμε άφοβα τα βάθρα, για να γκρεμίσουμε τους ευεργέτες, μα για να τους αγκαλιάσουμε σφιχτά, με λαχτάρα, με λατρεία ζεστή και ανθρώπινη. Ένας νέος είχε ‘ρθει από τα βάθη της Ανατολής, στα 1823, πρόσφυγας στην Τρίπολη. Με φαντασία γεμάτη από τα παραμύθια της Ασίας για τον Κολοκοτρώνη, έτρεξε, άμα έφτασε, στο σπίτι του, να ιδεί το υπεράνθρωπο τέρας Βρήκε κόσμο πολύν εκεί πέρα. Ό Γέρος ήταν μ’ άλλους καπεταναίους σε μια ισόγεια κάμαρη, αμέσως μετά την αυλή. Λαός κι αρματωμένοι ακόλουθοι φράζανε την πόρτα. Ό νέος δεν μπορούσε να δει τίποτα έσπρωχνε καί σπρωχνότανε, ν’ ανοίξει δρόμο. (. . .)


Δάσκαλοι του Γένους (Σπύρος Μελάς)

Το αέναο γίγνεσθαι της ανθρωπότητας, η τάση της προς μια ενότητα ολοένα πιο εσωτερική και πιο απόλυτη, πραγματοποιείται προοδευτικά με το ανέβασμα των ομάδων προς τα συγκροτήματα των φυλών και των εθνών. Όσο ατελέστερη και περιορισμένη παρουσιάζεται η ενότητα των μερών, τόσο χαμηλότερα βρίσκεται η στάθμη της ανθρωπότητας. Άλλο είναι το επίπεδό της, όταν τον πλανήτη σκεπάζει σκόνη ατελείωτη ομάδων, που φυτοζωούν και άλλο με το σχηματισμό των μεγάλων φυλών, όταν βλέπουμε την ιστορία να μπαίνει με τιτανικά βήματα στις λαμπρές περιόδους της. Τότε παρουσιάζονται στη σκηνή του κόσμου οι μεγάλοι θεοί, οι ημίθεοι και οι ήρωες θεμελιωτές. Τότε πλάθονται τα μεγάλα σύμβολα με το βαθύ κι’ ανεξάντλητο νόημα.
Τότε σημειώνονται οι μεγάλες δημιουργίες, θρησκευτικές, γλωσσικές, καλλιτεχνικές. Τότε λάμπουν οι μεγάλες πράξεις. Τότε ο νους και η ψυχή παίρνουν το ψηλό τους πέταγμα. Τότε προσκλίνουν άπειρα πλήθη, στον ίδιον ζυγό ηθικής και νόμου. Τότε ανθίζει και τραγουδιέται ο έρωτας. Όσο μεστώνει και πλάθεται η συνείδηση των φυλών, τόσο ξυπνά και τρέφεται η συνείδηση της ανθρωπότητας. Αυτή την ανθρωπότητα μελετά ο Ηρόδοτος, όταν σπουδάζει, πρώτος απ’ όλους, τους διάφορους λαούς. Τον είπαν πατέρα της ιστορίας. Είναι όμως ο σεβαστός προσπάππος της εθνογραφίας.


Οι Φιλικοί (Σπύρος Μελάς)

Για τη Φιλική έχουν γίνει ως τώρα υποθέσεις διάφορες. Η ουσία όμως είναι μια: ότι έκαμε το θαύμα ν’ ανεβάσει με μιας τους Έλληνες από τη θέση του ραγιά στην ανώτατη βαθμίδα του ανθρώπου, όπως η φύση τον έχει φτιάσει: Πλάσμα λεύτερο και δημιουργικό. Τρεις άντρες από το ανώνυμο πλήθος, απλοϊκοί και σχεδόν αμόρφωτοι, κατάφεραν το απίστευτο, να λευτερώσουν τους Έλληνες, δεκαπέντε ολάκερα χρόνια πριν καταχτήσουν την εθνική τους λευτεριά. Με ποιο τρόπο μαγικό πέτυχαν τέτοιο λαμπρό αποτέλεσμα; Οι απλοί αυτοί άνθρωποι, που δεν είχανε διακριθεί ούτε προ, ούτε κατά, ούτε μετά τον αγώνα, για τίποτα άλλο, μπόρεσαν ωστόσο να συλλάβουν αυτή τη ζωντανή και βαθύτατη αλήθεια, που αποτελεί και τη μόνη αξία τους: Ότι ο άνθρωπος είναι ή δεν είναι λεύτερος – μέσα του.


Πότε διάβολος πότε άγγελος (Κώστας Ακρίβος)

Ένας άντρας μεγαλώνει, ζει και πεθαίνει χωρίς ποτέ να μάθει ποιος ήταν ο πατέρας του – ο Γεώργιος Καραϊσκάκης.
Ένας άλλος θα περάσει όλη του τη ζωή αγαπώντας λάθος άνθρωπο για πατέρα – Μήτρος Αγραφιώτης το όνομά του.
Οι δρόμοι τους θα συναντηθούν στα αίματα και στις θυσίες της επανάστασης του ’21. Τους ενώνει ο πόθος για την ελευθερία της πατρίδας, αλλά και κάτι βαθύτερο που ο ένας το αγνοεί και ο άλλος το αποσιωπά επίτηδες.
Πολλά χρόνια αργότερα, όταν πια εκείνο που έχει μείνει απ’ όλα αυτά είναι ένα αμήχανο αίσθημα ευγνωμοσύνης, το ερώτημα συνεχίζει να βασανίζει τον αφηγητή από την παιδική του ακόμη ηλικία: ήρωας γεννιέσαι ή γίνεσαι;


Ενάντια σε φρούρια και τείχη (Γιώργος Μαργαρίτης)

Η ιστορία ξεκίνησε με μια Εταιρεία, η οποία εμπνεύστηκε και οργάνωσε την επανάσταση. Ήταν μια Εταιρεία ξενιτεμένων, μια συντροφιά εμπόρων και υπαλλήλων, με ταπεινή όμως καταγωγή και σ’ εκείνα τα χρόνια οι ταπεινοί δεν μπορούσαν να ξεκινήσουν μια επανάσταση. Την ανέθεσαν, λοιπόν, σ’ αυτούς που μπορούσαν να την ξεκινήσουν, στους ομογενείς αριστοκράτες -τους πρίγκιπες της Ρωσίας, τους πρίγκιπες της Κωνσταντινούπολης, εξόριστους και μη-, στους προύχοντες, στους αρχιερείς. Αρκετοί από αυτούς συμμερίζονταν το όραμα για μια ελεύθερη πατρίδα.
Η επανάσταση ξεκίνησε αμήχανα, όπως συνήθως συμβαίνει με τις επαναστάσεις. Επιχείρησε να αποκτήσει κράτος και εξουσία μακριά από την πατρίδα για να νικήσει τον δυνάστη. Σχεδίασε φιλόδοξα χτυπήματα μέσα στην ίδια την πρωτεύουσα του εχθρού. Κινήσεις περίπλοκες, δύσκολες, που απέτυχαν κλείνοντας τον κύκλο της Εταιρείας και των οραμάτων όσων την ακολούθησαν.
Έπειτα, την υπόθεση της ελευθερίας ανέλαβαν οι προύχοντες και οι ιεράρχες του Μόριά, οι καραβοκυραίοι των νησιών, οι αρματολοί της Ρούμελης. Για να πετύχουν, όμως, χρειάζονταν τον λαό τους. Δεν γινόταν χωρίς αυτόν. Χρειάζονταν τους πολλούς Έλληνες, αυτούς που μισούσαν τον τύραννο όσο και τη δική τους μιζέρια, που δεν διάβαζαν Διαφωτιστές, αλλά μέσα τους σιγόκαιγε ο κοινός πόθος για ελευθερία.
Με αίμα και πόνο έθρεψε ο λαός τον Αγώνα. Πάνω σε αυτά τα υλικά χτίστηκε το ελεύθερο ελληνικό κράτος μέσα στο οποίο ζούμε σήμερα. Δεν έγινε ιδανικό, όπως πολλοί ονειρεύτηκαν. Ήταν όμως η πατρίδα μέσα στην οποία οι πολλοί μπορούσαν να ονειρεύονται το καλύτερο. 


Η σκιά του Κυβερνήτη (Άρης Σφακιανάκης)

Τέλη του 1827. Η Ελληνική Επανάσταση έχει σχεδόν καταπνίγει. Η χώρα αγωνίζεται ακόμα για την ανεξαρτησία της. Οι δύο εμφύλιοι, η πτώση του Μεσολογγίου, οι καταστροφές του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο έχουν οδηγήσει τους Έλληνες στην απόγνωση. Σε μια ύστατη προσπάθεια να σωθούν καλούν τον Καποδίστρια να κυβερνήσει την Ελλάδα. Οι Μεγάλες Δυνάμεις συμφωνούν. Οι ελπίδες αναπτερώνονται.
Ο Καποδίστριας φτάνει στη χώρα και ρίχνεται αμέσως στη δουλειά. Στην αρχή γίνεται δεκτός με ανακούφιση και ενθουσιασμό. Ωστόσο δεν αργεί να συναντήσει τα πρώτα εμπόδια. Οι κοτζαμπάσηδες αντιδρούν, οι οπλαρχηγοί δυσανασχετούν, η αντιπολίτευση μηχανορραφεί. Και ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας εγκαταλείπεται σιγά σιγά απ’ όλους. Ή σχεδόν απ’ όλους. Πλάι του στέκει ως το τέλος ο σωματοφύλακάς του.
Μέσα από τη δική του αφήγηση ζούμε τα πιο σημαντικά γεγονότα του τόπου αλλά και τις προσωπικές στιγμές του Καποδίστρια μέχρι τις 27 Σεπτεμβρίου του 1831 που πέφτει νεκρός από τους Μαυρομιχάληδες στην είσοδο μιας εκκλησίας του Ναυπλίου.
Ο Ιωάννης Καποδίστριας είχε ένα όραμα για την Ελλάδα.
Θα μείνει στην Ιστορία σαν μια ευκαιρία που χάθηκε.


Ο Δαίμονας (Μιχάλης Περάνθης)

«ΓΙΑΤΙ ΕΣΥ, ΔΥΣΣΕΟ, ΔΕΝ ΠΕΘΑΝΕΣ ΚΙ ΟΥΤΕ ΔΙΚΙΩΘΗΚΕΣ. Ξέμεινες στα παλιόχαρτα μέσα μπλεγμένος των καλαμαράδων, όπου οι ιστορικοί συνηθάνε να τάχουν σ’ υπόληψη με το να βρίσκονται τυπωμένα. Αλλά εγώ, καπετάνιο μου, μούδε ιστορικός ανανογήθηκα ποτές μου. Κατέβηκα απ’ τον λαό απάνω, τον λαό σου, όπου γι’ αυτόν πόνεσες, γι’ αυτόν μόχθησες, και για την προκοπή του λαμπάδιασες. Ο λαός σου, Δυσσέο, δεν άλλαξε. Ίδιος μνέσκει στα αιστήματά του και στο ίδιο καταχείμωνο παραδέρνει, ότι τον Δυσσέο τον έχασε, κι άλλον Δυσσέο απ’ τα τότες δεν χάρηκε… Και να σε χαιρετάη που φεύγεις, είναι να σε καλωσορίζη όπου να ξαναρθής. Και μην αργής άλλο, και μ’ όποιο όνομα νάναι. Ότι πληθύναν οι γκούρηδες, αδερφέ μου, κι η πατρίδα σε κράζει…»


Ενθυμήματα στρατιωτικά της επαναστάσεως των Ελλήνων, 1821-1833 (Νικόλαος Κασομούλης)


Απομνημονεύματα αγωνιστών του 1821


Απομνημονεύματα για την Β΄ πολιορκία του Μεσολογγίου (Αρτέμιος Μίχος)
Απομνημονεύματα
(Διονύσιος Ευμορφόπουλος)
Κατάλογος Φιλελλήνων


Απομνημονεύματα πολεμικά (Χριστόφορος Περραιβός)

Ο Χριστόφορος Περραιβός (1774 – 1863) υπήρξε σύντροφος του Ρήγα Φεραίου. Φιλικός, μεγάλος πρωτεργάτης και αγωνιστής της Ελληνικής Επανάστασης και συγγραφέας ιστορικών έργων. Στα πολεμικά απομνημονεύματά του περιγράφονται λεπτομερώς οι νικηφόρες μάχες των ηρωικών Σουλιωτών με τα στρατεύματα του Χουρσίτ – Πασά τόσο κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Αλή – Πασά, όσο κι αργότερα, όταν ο Χουρσίτ, απαλλαγμένος από τον Αλή – Πασά εκστράτευσε με το μεγαλύτερο όγκο του στρατεύματός του για να κυριεύσει το Σούλι. Από τις νικηφόρες αυτές μάχες, στις οποίες συμμετείχε και ο Περραιβός, καταφαίνεται η μεγάλη συμβολή των Σουλιωτών στην εδραίωση της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, όταν κατά την κρίσιμη στιγμή της έναρξής της, καθυστέρησαν πολλούς μήνες τα στρατεύματα του Χουρσίτ να εκστρατεύσουν και να βοηθήσουν τους Τούρκους της Πελοποννήσου. Περιγράφει επίσης τις μάζες της Ρούμελης από την αρχή της επανάστασης μέχρι το 1829, στις περιοχές από τις οποίες έλαβε μέρος πολεμώντας ηβικά, πάντα μαζί με τους αγαπημένους του Σουλιώτες. Επίσης πληροφορείται ο αναγνώστης και για άγνωστα γεγονότα που φωτίζουν την ηρωική εκείνη περίοδο και προσφέρουν στις επόμενες γενιές ύψιστα παραδείγματα ηρωισμού και αυτοθυσίας.


Απομνημονεύματα για την Επανάσταση του 1821 (Δημήτριος Αινιάν)

Ο Δημήτριος Αινιάν (1800-1881), γραμματέας και συμπολεμιστής του Γεωργίου Καραϊσκάκη, ήταν και ο πρώτος βιογράφος του. Μεγάλος πατριώτης διέπρεψε όχι μόνον ως πολεμιστής του 1821, αλλά και ως λογοτέχνης, ιστορικός, δημοσιογράφος, παιδαγωγός. Στα απομνημονεύματά του ο αναγνώστης θα ζήσει στιγμή προς στιγμή τα ηρωικά συμβάντα, όπως τα έζησε κοντά στον Γεώργιο Καραϊσκάκη και θα μάθει για άγνωστες πτυχές της επανάστασης του 1821.


Οδυσσέας Ανδρούτσος (Κάρπος Παπαδόπουλος, Αναστάσιος Γούδας)

Για τον Οδυσσέα Ανδρούτσο γράφει ο άτυπος υπασπιστής του και μετέπειτα λοχαγός του τακτικού στρατού του ’21 Κάρπος Παπαδόπουλος. Τα κείμενα έχουν τεράστια ιστορική αξία διότι αντικρούει με αδιάσειστα στοιχεία και επιχειρήματα τις συκοφαντίες εναντίον του Οδυσσέα Ανδρούτσου και φωτίζει την ηρωική προσωπικότητα του μεγάλου αγωνιστή.


Απομνημονεύματα εκστρατειών και ναυμαχιών του Ελληνικού στόλου (Κωνσταντής Νικόδημος)

Διανύσας τον ιερόν αγώνα από της ημέρας καθ’ ην υψώθη εις Ψαρά η σημαία της ελευθερίας μέχρι τέλους του έτους 1829, ότε έπαυσε και ο αγών διενοούμην πάντοτε, κατά το διάστημα τούτο του αγώνος, να ιστορήσω, μετά το τέλος αυτού, τα συμβεβηκότα, α ιδίοις οφθαλμοίς είδον πεισθείς δε και εις τας προτροπάς φίλων μου εξηκολούθησα, μετά την περαίωσιν του Υπομνήματος της νήσου Ψαρών, να δημοσιεύσω εκστρατείας τινάς και ναυμαχίας εις ας παρευρέθην.


Οι ναυμαχίες του 1821 (Αντώνιος Μιαούλης)
Απομνημονεύματα (Αλέξανδρος Κριεζής)

Ευρισκόμενα ανά χείρας μου τινά σημειώματα περί των ναυμαχιών των Ελλήνων, γεγραμμένα παρέργως εις ιδίαν μου χρήσιν, ως ο καιρός και η περί τούτου δύναμίς μου μ’ εσυγχώρει, φίλοι τινές, ταύτα θεωρήσαντες, με παρεκίνησαν, δια την έλλειψιν ακριβούς των κατά θάλασσαν συμβάντων γνώσεως, να τα εκδώσω εις τύπον.
Αλλά τότε μήτε το αναγκαίον του πράγματος, μήτε η παρακίνησις των φίλων εδυνήθη να ενθαρρύνη την ανικανότητά μου η επιθυμία μόνον του Σεβαστού ημών Μονάρχου, του να ίδη και γνωρίση αληθώς τα κατόρθωματα των επαξίως υπό το σκήπτρον του θρόνου Του διοικούμενων ήδη απογόνων εκείνων των αρχαίων Ηρώων της Ελλάδος, ενεθάρρυνε το ανίκανόν μου, ώστε να τολμήσω να εξιστορήσω τα κατά θάλασσαν κατορθώματα των νέων Ελλήνων, βοηθούμενος από των ημερολογίων του πατρός μου, του Σαχτούρη, και του Κριεζή. Περί δε των ναυμαχιών του 1824 έτους, ιστορημένων Γαλλιστί παρά του Δημητρίου Σαλτέρη, γραμματέως τότε του πατρός μου, εκθέτω την ιδίαν αυτού περί αυτών καθιστόρησιν, ακολουθών την ιστορίαν των λοιπών χρόνων καθ’ όλην την διάρκειαν του αγώνος, διαιρών αυτήν εις δύο βιβλία μετά τίνων σημειώσεων των κατά ξηράν συμβάντων άτινα έχουσιν αναφορά εις τα κατά θάλασσαν. 


Σουλιώτες και Ρουμελιώτες καπεταναίοι του 1821 (Αναστάσιος Γούδας)

Ειδικότερα ο αναγνώστης διαβάζοντας τους «Σουλιώτες και Ρουμελιώτες καπεταναίους του 1821», θα συνειδητοποιήσει ότι η συμβολή των καπεταναίων αυτών στην ανάσταση του Γένους και στην τελική νίκη, ήταν μεγίστη. Τα κατορθώματα και οι ηρωικές θυσίες του Αθ. Διάκου, του Ανδρούτσου, του Δυοβουνιώτου, του Πανουριά και άλλων φωτίζονται με τόση λεπτομέρεια και παραστατικότητα από τον Αναστ. Γούδα, ώστε ο αναγνώστης θα μπορέσει να μάθει όλη την αλήθεια για τις επιπτώσεις που είχαν τα κατορθώματα αυτά στην τελική έκβαση του αγώνα.


Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης (Χρήστος Στασινόπουλος)


Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως (Σπυρίδων Τρικούπης)

Είναι ντροπή για κάθε Έλληνα να μη γνωρίζει στις λεπτομέρειές του το μέγα γεγονός της Ελληνικής Επανάστασης, ιδιαίτερα στους σημερινούς καιρούς, που η πατρίδα μας απειλείται σοβαρότατα, καθώς την ιστορία της προσπαθούν θρασύτατα να οικειοποιηθούν νεογνά “έθνη”. Έτσι, το παρόν έργο του Μεσολογγίτη Σπυρίδωνος Τρικούπη (1788-1873), πρώτου πρωθυπουργού της ελεύθερης Ελλάδας (1828-29), γίνεται επίκαιρο και ισχυρή αφορμή για περαιτέρω εντρύφηση στη νεότερη ιστορία μας. Διότι ο Τρικούπης, όντας καταγραφέας σύγχρονος των γεγονότων από την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας ως την ανακήρυξη της Ανεξαρτησίας, μιλά με τη βεβαιότητα του αυτόπτη και με μιαν αντικειμενικότητα τιμητική για τον ίδιο. Η Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης του Σπυρίδωνος Τρικούπη εκδίδεται σε τέσσερις τόμους. Ο πρώτος τόμος ιστορεί τα γεγονότα από την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας ως την άφιξη του Δημητρίου Υψηλάντη στην Ελλάδα, ο δεύτερος από την εισβολή του Ομέρ Βρυώνη στην Αττική ως και την πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου, ο τρίτος περιλαμβάνει τα συμβάντα από τον θάνατο του Δράμαλη ως και τη δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου και ο τέταρτος αναφέρεται στην περίοδο από την Γ΄ Εθνική Συνέλευση στην Επίδαυρο ως την ανακήρυξη της Ανεξαρτησίας (. . .).


Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 (Σαράντος Καργάκος)

«…Υπάρχει κάτι που το θεωρώ βασικό και στον παρόντα καιρό. Δεν πρέπει να μικροποιούμε τους ανθρώπους που έζησαν στο παρελθόν και που δημιούργησαν το δικό μας παρόν (με ό,τι καλό ή κακό). Συχνά η μικροποίηση του χθες δεν γίνεται από αντικειμενικότητα αλλά σκοπιμότητα κρύβει τη δική μας μικρότητα. Κάποιοι, όταν δεν μπορούν να φθάσουν ψηλά, προσπαθούν να κατεβάσουν τους υψηλούς του χθες στα χαμηλά. Αυτό γίνεται σήμερα, εν ονόματι της “νέας διδακτικής” ή εν ονόματι κάποιας νεφελώδους “αποδομητικής ιστορίας”, με την οποία προσπαθούν να εξαλείψουν ό,τι μπορεί να λέγεται “έθνος” και “εθνικό”, και πρώτα απ’ όλα την εθνική ιστορία και εθνική λογοτεχνία, που εμπνέουν το εθνικό φρόνημα και την εθνική πολιτική της ανεξαρτησίας. Έτσι σπιλώνονται συστηματικά οι άνθρωποι που δημιούργησαν το 1821». 


Στρατηγού Μακρυγιάννη απομνημονεύματα


Ο Στρατηγός Μακρυγιάννης πατέρας και δάσκαλος του γένους (Μοναχός Θεόκλητος Διονυσιάτος)


Στρατηγού Μακρυγιάννη απομνημονεύματα


Πώς είδαν οι ξένοι την Ελλάδα του ’21 (Κυριάκος Σιμόπουλος)

“Με την έκρηξη της Ελληνικής Επανάστασης αρχίζει μια άλλη εποχή στην περιηγητική γραμματεία. Την αλλαγή παρατηρεί και συνοψίζει πολύ χαρακτηριστικά ο Κυριάκος Σιμόπουλος στην εισαγωγή του πρώτου τόμου τού “Πώς είδαν οι ξένοι την Ελλάδα του ’21”, όπου εξετάζει την περίοδο 1821-1822: “Κανονικά ο τόμος αυτός, πρώτος για την περίοδο του Εικοσιένα, έπρεπε να είναι ο τέταρτος των “ταξιδιωτών” αφού σε χρονικά αλλοεθνών αναφέρεται. Αλλά οι ξένοι, Ευρωπαίοι και Αμερικανοί, που έφθασαν στην Ελλάδα κατά την Ελληνική Επανάσταση και έγραψαν ενθυμήματα και ημερολόγια, δεν ταξίδεψαν για σπουδή του ελληνικού χώρου, για εξερευνήσεις ή επιστημονικές μελέτες, για εμπόριο ή αρχαιοθηρία, για αναψυχή και γενικότερα από δίψα για μάθηση. Δεν είναι οι παραδοσιακοί περιηγητές, εκτός από ελάχιστους που βρέθηκαν στην επαναστατημένη χώρα και αποκλείστηκαν ύστερα από τις πρώτες συγκρούσεις”. […]
Πρόκειται και πάλι για ένα τεράστιο σε όγκο υλικό, γραμμένο σε διάφορες γλώσσες και συνήθως δυσεύρετο. Το υλικό αυτό αποτελεί μια από τις σημαντικότερες πηγές για την ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης, που ωστόσο ελάχιστα έχει αξιοποιηθεί από την τρέχουσα ιστοριογραφία. Παρά τις προκαταλήψεις και την έλλειψη αντικειμενικότητας, ή τη δυσκολία κατανόησης του τόπου, των ανθρώπων και των καταστάσεων, που χαρακτηρίζουν πολλά από τα κείμενα αυτά, αφού προσωπικά συμφέροντα, πικρίες, συμπάθειες και αντιπάθειες και φυσικά η άγνοια, χρωματίζουν τις αφηγήσεις τους, η καταγραφή και η θεώρηση των γεγονότων από ψυχρούς και αποστασιοποιημένους παρατηρητές μάς παρουσιάζει το Εικοσιένα από μια τελείως διαφορετική οπτική γωνία. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως τα κείμενα των ξένων χρειάζονται σοβαρό κριτικό έλεγχο και διασταύρωση με άλλες πηγές, πράγμα που κάνει συστηματικά και προσεκτικά ο Κυριάκος Σιμόπουλος, στους πέντε τόμους του έργου του, που τα παρουσιάζει. […]
Οι μαρτυρίες εξετάζονται με χρονολογική σειρά, εντασσόμενες στα έτη του Αγώνα αλλά, όπου οι πηγές το επιτρέπουν, η παρουσίασή τους γίνεται θεματικά: η άλωση της Τριπολιτσάς, η καταστροφής της Χίου, οι πολιορκίες του Μεσολογγίου, η πολιορκία της Ακρόπολης των Αθηνών, τα δάνεια της Ανεξαρτησίας κ.λπ. Σε άλλες περιπτώσεις, εξετάζεται η δράση και η ανάμιξη κάποιας γνωστής προσωπικότητας στον Αγώνα, όπως π.χ. του Βύρωνα, του Κόχραν και του Γκόρντον. Το μακροσκελές κεφάλαιο 166 σελίδων, που αφιερώνεται στον Βύρωνα, μέσα από τη λεπτομερή κριτική και δεξιοδική διασταύρωση ποικίλων πηγών, καταλήγει στην απομυθοποίηση του ρόλου και της δράσης του Άγγλου ποιητή στην Ελληνική Επανάσταση. Άλλοτε πάλι, παρουσιάζεται το έργο και οι πληροφορίες κάποιου συγκεκριμένου ξένου που μας δίνει την προσωπική του άποψη για γεγονότα του Εικοσιένα.
Τα κείμενα αυτά γνωστών και αγνώστων εθελοντών, διπλωματών, στρατιωτικών μάς παρουσιάζουν ένα καλειδοσκόπιο του αγώνα που κάποτε προσλαμβάνει και τη διάσταση ενός “φωτογραφικού” ντοκουμέντου, όπως παρατηρεί ο Σιμόπουλος. Πάντοτε οι μαρτυρίες αυτές διασταυρώνονται, ελέγχονται και αξιολογούνται ώστε να μην παραπλανούν τον αναγνώστη που τελικά, συχνά, ξαφνιάζεται βλέποντας να διαγράφεται μια άλλη, άγνωστη εικόνα του Εικοσιένα. Στην ουσία οδηγείται σε μια καλύτερη κατανόηση του Αγώνα και μαθαίνει πολλά από αυτά που αποσιωπώνται, απαλύνονται ή ωραιοποιούνται στην επίσημη ιστοριογραφία”. 


Ρήγας – Υψηλάντης – Καποδίστριας (Πολυχρόνης Ενεπεκίδης)

Παραδίδομεν συγκεντρωμένα δια τους Ιστορικούς και τους φιλίστορας της Ελλάδος τα αποτελέσματα των ερευνών μας εις τα ευρωπαϊκά αρχεία και τας βιβλιοθήκας κατά την τελευταίαν δεκαπενταετίαν. Αφορούν κυρίως τρεις πρωταγωνιστάς του προεπαναστατικού Ελληνισμού, τον Ρήγαν Βελεστινλήν, τον Αλέξανδρον Υψηλάντην και τον Ιωάννην Καποδίστριαν. Γύρω από την ζωήν και την δράσιν των θίγονται και διάφορα προβλήματα του πνευματικού πολιτισμού των Ελλήνων της Διασποράς της αυτής περιόδου. Τα νέα στοιχεία αποκαλύπτουν αγνώστους όψεις των ηρώων, μυστικάς πλευράς της δράσεως και του δράματος των και συμπληρώνουν κατ’ ευτυχή τρόπον την μέχρι τούδε παραδοθείσαν ιστορικήν εικόνα.


Ιστορικόν Λεύκωμα της Ελληνικής Επανάστασης


Επιμέλεια βιβλιοπροτάσεων – Βιβλιογραφική έρευνα:
Χαράλαμπος Αντωνόπουλος, εκπαιδευτικός MSc

ΣΧΕΤΙΚΑ