Κάντε κλικ σε κάθε εικόνα για να δείτε λεπτομέρειες του βιβλίου.

Εθνική Αντίσταση 1940-1945 (Μανώλης Γλέζος)

Στο βιβλίο του ο Μανώλης Γλέζος, στηριζόμενος στην εξαντλητική αναδίφηση των στοιχείων, καταδεικνύει τον πραγματικό πρωταγωνιστή, που ήταν ο ελληνικός λαός και αποκαθιστά την Αντίσταση ως αυτογενή και λαογέννητη. Οι 349 αντιστασιακές οργανώσεις, που για πρώτη φορά καταγράφονται συνολικά, αποτελούν ένα σημαντικό ιστορικό υλικό, χρήσιμο όχι μόνο στον φιλίστορα αναγνώστη, αλλά και τον ίδιο τον ιστορικό της περιόδου. Ο συγγραφέας καινοτομεί όταν υποστηρίζει τεκμηριωμένα, ότι η ελληνική Εθνική Αντίσταση υπήρξε καθοριστική ως προς την έκβαση του πολέμου διότι εμψύχωσε τους σκλαβωμένους λαούς της Ευρώπης, προσφέροντας την πρώτη νίκη κατά του φασισμού, καταρρίπτοντας τον μύθο για το αήττητο του Άξονα. Για επτά μήνες, ο ελληνικός λαός καθήλωσε δεκατρείς γερμανικές μεραρχίες στην Ελλάδα και τις στέρησε από τα μέτωπα των συρράξεων με τους Συμμάχους.
Η μελέτη του εκτείνεται σε διάφορα ανέγγιχτα μέχρι τώρα πεδία συζητήσεων, προβληματίζοντας με τις καινοφανείς και πολύμορφες ιδέες της, όπως λ.χ. για ποιο λόγο οι Ιταλοί αντιστάθηκαν στους Γερμανούς όταν έγινε η συνθηκολόγηση μόνο στα Ιόνια Νησιά, στα Δωδεκάνησα, στις Κυκλάδες και στη Θεσσαλία ή γιατί οι Σύμμαχοι δεν κράτησαν τα Δωδεκάνησα και τη Σάμο ενώ μπορούσαν εκείνη την περίοδο, εκδιώχθηκαν ή έφυγαν οι Γερμανοί από την Ελλάδα;
Ο αναγνώστης που θα ενσκήψει στο βιβλίο αυτό, θα πρέπει να γνωρίζει ότι δεν έχει να κάνει με ένα συνηθισμένο βιβλίο για εκείνη την περίοδο, όπου εξιστορούνται γεγονότα και δίνονται, δίκην συνταγής, απαντήσεις στα ερωτήματα. Αντιθέτως, έχει να κάνει με μία έρευνα που θα τον θέσει σε εγρήγορση, οξύνοντας όχι μόνο τα κριτήριά του για μιαν ουσιαστική κατανόηση του παρελθόντος, αλλά και θέτοντάς του νέα ερωτηματικά που ανοίγουν τον δρόμο στην παραπέρα έρευνα για την εξαγωγή των αναγκαίων και για το σήμερα συμπερασμάτων.
Όμως, ένα βιβλίο δεν είναι μόνο περιεχόμενο. Είναι -ταυτόχρονα- λόγος και μορφή. Στην περίπτωσή μας, η ιστορική παράμετρος δένει οργανικά με την λογοτεχνική. Ο Μανώλης Γλέζος δίνει στην μείζονα αυτή εργασία του τον καλύτερό του εαυτό και παραδίδει ένα έργο που αποδεικνύεται εξίσου σημαντικό ιστοριογραφικό εργαλείο, όσο και συναρπαστικό αφήγημα. 


Στο βουνό με τον Σταυρό, κοντά στον Άρη (Αρχιμ. Γερμανός Κ. Δημάκος)

Το βιβλίο μου αυτό θα ήταν απολύτως άχρηστο και τελείως άκαιρο αν, εκτός από την μαρτυρία μου και τη γνώμη μου για τα γεγονότα που έζησα εκείνη την κρίσιμη περίοδο της Εθνικής Αντιστάσεως, δεν παρέδιδα κι ένα μήνυμα στον σύγχρονο κόσμο και ιδιαιτέρως στη σημερινή νεολαία μας. Να συγχωρήσουμε, Ναι! Με όλη μας την καρδιά και με όλη μας την αγάπη. . . Να μετανοήσουμε, Ναι! Με ανυπόκριτη ταπείνωση και ειλικρινή συντριβή. . . Να ξεχάσουμε, όμως, Όχι! Ποτέ! Η ιστορική μας μνήμη πρέπει να είναι ζωντανή, γιατί μόνον έτσι γίνεται πείρα, γίνεται βίωμα, γίνεται δίδαγμα ώστε να μην επαναλαμβάνουμε διαρκώς τα ίδια λάθη. Κι αυτός ο θαυμάσιος λαός μας, με τη μεγάλη καρδιά του και το ρωμαίικο φιλότιμό του, ξεχνάει πάντα και πολύ γρήγορα δυστυχώς, επαναλαμβάνοντας τα λάθη του και επιστρέφοντας αενάως στις αμαρτίες του, ως αυτοτιμωρούμενος Σίσυφος. Μετά από τόσα χρόνια περισσότερο από κάθε τι άλλο καινοτόμο και έωλο μας χρειάζεται το διδακτικό απόσταγμα των πόνων και των δακρύων, του αίματος και της ορφάνιας. Μας χρειάζεται αυθεντική και ακέραιη η εθνική μας ιδιοπροσωπία και η ταυτότητά μας ως ορθοδόξων ελλήνων! Και αν οι ταγοί μας, πνευματικοί και πολιτικοί, είναι ανάξιοι, εμείς – με τη χάρη του Τριαδικού Θεού μας δια πρεσβειών της Υπεραγίας Θεοτόκου και δι’ ευχών των αγίων και θεοφόρων Πατέρων μας – πρέπει να βρούμε την παρρησία και τη δύναμη να διαφεντέψουμε τη Ρωμιοσύνη μας. . . Ιδού το έργο σας, λοιπόν, νέοι και νέες αυτού του αδούλωτου και πιστού λαού του Θεού!


Άρης ο αρχηγός των ατάκτων (Διονύσης Χαριτόπουλος)

Η μεγαλύτερη ιστορική έρευνα που έγινε ποτέ για τον Άρη Βελουχιώτη. Ο Διονύσης Χαριτόπουλος επί πολλά χρόνια συγκέντρωνε (και κυρίως διασταύρωνε) οτιδήποτε αφορά τον Άρη από μια ογκώδη βιβλιογραφία, από κάποια όχι πολύ προσιτά αρχεία, από ατελείωτες ώρες συνεντεύξεων με εκατοντάδες αντάρτες, καπετάνιους, μαυροσκούφηδες, αξιωματικούς και χωρικούς, και ακολούθησε τα ίχνη του από βουνό σε βουνό. 


Η προσωπικότητα του Άρη Βελουχιώτη και η Εθνική Αντίσταση (Επιστημονικό Συμπόσιο)

«Οι φίλοι τον λατρεύουν. Οι αντίπαλοι τον αναθεματίζουν. . . Έκανε τόσους ανθρώπους να δακρύσουν από χαρά, από συγκίνηση, από περηφάνια. Και οι αντίθετοι τον παρουσιάζουν σαν άσπλαχνο κακούργο, σαν ένα ματοβαμμένο αρχιληστή. . . Τι νάταν απ’ όλα αυτά ο Άρης Βελουχιώτης;» Τέτοιες σκιαγραφήσεις, όπως αυτή, που επιχειρεί ο ποιητής Γ. Κοτζιούλας στο βιβλίο του «Όταν ήμουν με τον Άρη», που δίνουν μια συγκρουσιακή εικόνα της προσωπικότητάς του, δεν είναι ασυνήθιστες στις περιγραφές των επαναστατικών ηγετών. Μια τέτοια επαναστατική μορφή υπήρξε και ο Άρης Βελουχιώτης.


Περιφρονημένα ράσα στον Αντιστασιακό Αγώνα του λαού μας 1941-1944 (Νίκος Νικολάου)


Το Καλαντάρι της Εθνικής Αντίστασης 1940-1945 (Θοδωρής Κ. Κοΐνης)


Θέατρο και Αντίσταση (Βασίλης Ρώτας)


Η Πελοπόννησος στο πρώτο αντάρτικο 1941-1945 (Κωνσταντίνος Μπρούσαλης)

Η Πελοπόννησος – ο Μωρηάς – βρέθηκε μέσα σ’ εκείνους τους στροβίλους της Ιστορίας με τη διαπάλη ντόπιων και ξένων συμφερόντων. Το έργο επιχειρεί να αναδείξει ενδεικτικά τα επικά αλλά κυρίως τα τραγικά εμφυλιοπολεμικά ιδιαίτερα γεγονότα της Πελοποννήσου, όπως είναι ο κεντρικός άξονας του θέματός του. Γιατί υπάρχει και μια άλλη ιστορία, εκείνη των απλών ανθρώπων που υφίστανται τις συνέπειες και παλεύουν πέφτοντας στη φωτιά για το δίκιο τους, πέρα από εκείνη την ψυχρή ιστορία και τον κυνισμό της διπλωματίας που εκτυλίσσεται κι εξυφαίνεται ταυτόχρονα στο παρασκήνιο πίσω από τις πλάτες τους.


Το Γρεβενίτι στην Αντίσταση (Χρίστος Δ. Ρογκότης)


Η παιδεία στην Αντίσταση (Χάρης Σακελλαρίου)

Το βιβλίο αυτό επιχειρεί να δώσει στο φως της δημοσιότητας την προσπάθεια που έγινε γύρω από τον εκπαιδευτικό τομέα στα χρόνια της Εθνικής Αντίστασης, που σίγουρα, δεν είναι δυνατό να κλειστεί μέσα στις σελίδες αυτής της εργασίας. Κινηθήκαμε με τη σκέψη ότι έπρεπε να δοθούν στους αναγνώστες όλα αυτά τα στοιχεία που κατάφερε ο συγγραφέας να συγκεντρώσει και όσα η προσωπική του εμπειρία μπόρεσε να κρατήσει ζωντανά, γιατί ο χρόνος, που κυλά πάνω απ’ όλα, ήταν δυνατό να τ’ αφανίσει, πριν περάσουν στην Ιστορία. Και είναι καθήκον του καθενός μας η διατήρηση της ιστορικής μνήμης, η απαθανάτιση των αγώνων του λαού μας για ένα καλύτερο μέλλον, για λευτεριά, κοινωνική δικαιοσύνη και μόρφωση. Είναι στοιχείο που ενδυναμώνει κι οδηγεί τις νεότερες γενιές στην πάλη για ένα καλύτερο αύριο. Η παιδεία ήταν ανέκαθεν όργανο στα χέρια της κάθε φορά άρχουσας τάξης για επιβολή της ιδεολογίας της και διατήρηση των προνομίων της. Για λίγο χρονικό διάστημα, δύο – τρία χρόνια, πέρασε και στη χώρα μας στα χέρια του λαού, για προάσπιση και των δικών του συμφερόντων, για ανάκτηση και κατοχύρωση των ελευθεριών του. Κι ήταν τούτο μια εμπειρία συγκλονιστική, που κανέναν απ’ όσους ενδιαφέρονται για την ιστορία του πολιτισμού και των λαϊκών αγώνων δεν είναι δυνατό ν’ αφήσει αδιάφορο.


Διπλή αποκατάσταση της Εθνικής Αντίστασης (Μήτσος Παρτσαλίδης)

Το μελέτημα τούτο αφορά την πολιτική του Κομμουνιστικού Κόμματος στα χρόνια της χιτλεροφασιστικής κατοχής, στο Δεκέμβρη 1944 και στον εμφύλιο πόλεμο 1946-1949. Ξεκίνησε αρχικά με βάση ένα σχεδιάγραμμα απολογίας που είχα ετοιμάσει στις φυλακές Κορυδαλλού, για τις δίκες που με παραπέμπανε το Γενάρη του 1973 για υποθέσεις αυτής της περιόδου. Πήρε τη σημερινή του μορφή ύστερα από μια αναδρομή που έκανα ξανά στα σχετικά στοιχεία. Διάβασα – μερικές φορές ξαναδιάβασα – πολλά από τα βιβλία που γραφτήκανε για την τρικυμισμένη αυτή φάση της ιστορίας μας. Συζήτησα τα προβλήματα της Εθνικής Αντίστασης με μερικούς από τους πρωταγωνιστές της, αλλά και με πολλούς νέους, που ενδιαφέρονται ζωηρά, όπως είναι φυσικό, για την πρόσφατη ιστορία μας. Ο σκοπός μου ήταν να προσπαθήσω να μπω στο βαθύτερο νόημα της στάσης του κόμματος τα χρόνια εκείνα.


Εθνική Αντίσταση και Δεκέμβρης 1944 (Βασίλης Γ. Μπαρτζιώτας)

Το βιβλίο του Βασίλη Μπαρτζιώτα “Εθνική Αντίσταση και Δεκέμβρης 1944” έγινε δεκτό από το πλατύ αναγνωστικό κοινό με πολύ ενδιαφέρον και η πρώτη του έκδοση εξαντλήθηκε μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα από την κυκλοφορία του (Οκτώβρης 1979).
Στη δεύτερη αυτή έκδοση έγιναν -με βάση και τις υποδείξεις που στάλθηκαν στο συγγραφέα από αναγνώστες, αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης και άλλους- ορισμένες διορθώσεις, για την ακριβέστερη διατύπωση μερικών από τα ιστορικά γεγονότα που εκθέτονται στο βιβλίο. Επίσης διορθώθηκαν οι -ελάχιστες- τυπογραφικές αβλεψίες που υπήρχαν στην πρώτη έκδοση.


Η Ελλάδα στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο


Χρονικό από την Αντίσταση (Γιάννης Μανούσακας)


Κείμενα για την Εθνική Αντίσταση


Συνοπτική ιστορία της Εθνικής Αντίστασης 1941-1944 (Σόλων Γρηγοριάδης)


Στέμμα και Σβάστικα (Χάγκεν Φλάισερ)

1ος ΤΟΜΟΣ
Η παρούσα εργασία είναι το αποτέλεσμα μιας πολύχρονης ερευνητικής δουλειάς με θέμα την ελληνική ιστορία του Β’ Παγκοσμίου πολέμου. Πρόκειται για την επεξεργασμένη μορφή παλαιότερης διατριβής που είχα εκπονήσει στο Πανεπιστήμιο του Δυτ. Βερολίνου. Στα χρόνια που μεσολάβησαν, ασχολήθηκα με ξεχωριστές μελέτες γύρω από επί μέρους θέματα, παρακολουθώντας φυσικά την πληθώρα των νέων εκδόσεων και προσπαθώντας κυρίως να εντοπίσω και να αξιολογήσω άγνωστες ακόμα πηγές ελληνικής ή ξένης προέλευσης. Παρά την πλούσια παραγωγή, δεν προέκυψε η ανάγκη για βαθύτερες αλλαγές ή αναθεωρήσεις των παλαιοτέρων μου συμπερασμάτων, εκτός από ανακρίβειες σε μερικά δευτερεύοντα σημεία. Συχνά όμως νέα στοιχεία -“ψηφίδες”- ταίριαζαν πολύ εύκολα στην παλαιά εικόνα, δίνοντάς της περισσότερη ενάργεια, παραστατικότητα και χρώμα. Τα νέα στοιχεία αποσαφηνίζουν λοιπόν παλαιότερα κενά, με αποτέλεσμα, υποθετικές εξηγήσεις, εικασίες ή και ενδείξεις να αντικατασταθούν από τεκμηριωμένες πλέον ερμηνείες. Η επισήμανση αυτή ισχύει και για την ήδη ολοκληρωμένη δίτομη γερμανική έκδοση ενώ η παρούσα ελληνική σε αρκετά σημεία είναι πληρέστερη π.χ. ορισμένες λεπτομέρειες, ονόματα κλπ., εφόσον απευθύνεται στον Έλληνα αναγνώστη.
2ος ΤΟΜΟΣ
Επ’ εσχάτων κατέστησαν συχναί απόπειραι δολοφονίας Γερμανών στρατιωτικών. Οι δράσται ανήκουσι κατά το πλείστον εις κομμουνιστικούς κύκλους. Αι γερμανικαί ένοπλαι δυνάμεις θα καταπολεμήσουν ριζικώς πάσαν απόπειραν δολοφονίας και διαταράξεως της ησυχίας της χώρας. Εις το μέλλον δια κάθε δονευόμενον Γερμανόν στρατιώτην, θα εκτελούνται 50 Έλληνες, δια κάθε τραυματιζόμενον Γερμανόν στρατιώτην 10 Έλληνες. Οι εκτελούμενοι θα εκλέγωνται μεταξύ των κύκλων των υπευθύνων δια την απόπειραν ταύτην. Τα αυτά μέτρα θα λαμβάνωνται και δια την δολοφονίαν Ελλήνων ανηκόντων εις τα σώματα Αστυνομίας Πόλεων και Χωροφυλακής. Προειδοποιώ τον πληθυσμόν και συμβουλεύω πάντας τους αγαπώντας την πατρίδα των Έλληνας ν’ αποτρέπωσι τους συμπατριώτας των εξ απερίσκεπτων ενεργειών, προς το ίδιον αυτών συμφέρον.
Αθήναι τη 25 Οκτωβρίου 1943.
Ο ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ


Από τα αλβανικά βουνά στην εθνική αντίσταση (Δημήτρης Μιχελίδης)


Αυτός ήταν ο Δεκέμβρης (Μενέλαος Λουντέμης – Μέλπω Αξιώτη – Εφημερίδα “Ελεύθερη Ελλάδα”)

Δυο Ελλάδες στάθηκαν αντιμέτωπες τον Δεκέμβρη του 1944. Η μια που ζητούσε την ελευθερία και η άλλη που ήθελε τη συναλλαγή με τον εχθρό. Η μια πολεμούσε και η άλλη επρόδινε. Ο Δεκέμβρης ήταν η πιο αποφασιστική σύγκρουση ανάμεσα στις δυο αυτές Ελλάδες. Θα κρινόταν αν θα κυβερνούσαν τον λαό ανάξιοι και προδότες ή θα αφινόταν να ρυθμίσει μόνος του τα εσωτερικά του. Εκείνο που τελικά έγινε τον Δεκέμβρη ήταν μια ελεεινή σκευωρία των δυνάμεων της φασιστικής και δοσιλογικής Ελλάδας, που μαζί με τα όπλα του Τσώρτσιλ, θέλησαν ν’ αποκεφαλίσουν την Ελλάδα της ηρωικής Αντίστασης. Στην ελεεινή αυτή συνωμοσία ο λαός απάντησε με την ένοπλη άμυνα. Αυτός ήταν ο Δεκέμβρης του 1944. 


Ιστορία της Εθνικής Αντίστασης 1940-1945


Η ελληνική περιπλοκή (E. C. W. Myers)

…Στις τσέπες της φόρμας μου είχα έξι κόκκινες φωτοβολίδες. Έβγαλα μία, την άναψα και προσπάθησα να την πετάξω πάνω από τις κορφές των δέντρων. Περίμενα, έχοντας έτοιμες τις άλλες, μέχρι που άκουσα το αεροπλάνο να πλησιάζει για δεύτερη φορά, προκειμένου να ρίξει τους υπόλοιπους δύο της ομάδας μας, και τη μια κατόπιν της άλλης άναψα και τις επόμενες τρεις. Καθώς ο ουρανός επάνω μου καλύπτονταν από τα δέντρα, δεν μπορούσα να διακρίνω αν κατέβαινε κανένας άλλος εκεί κοντά μου. Περίμενα για λίγο αφουγκραζόμενος προσεκτικά. Άναψα μια ακόμη φωτοβολίδα και την πέταξα πάνω από τα δέντρα. Μετά άναψα και την τελευταία. […]


Η μεγάλη πενταετία, 1940-1945 (2 τόμοι) – Πέτρος Ρούσος


Ελληνική Αντίσταση 1940-1944 (Αντρέας Κέδρος)

Μόνο ένας λαός πληροφορημένος για το δοξασμένο του παρελθόν, αλλά και για τα λάθη που γίνανε, που στοχάζεται τα μαθήματα της Ιστορίας, που μαθαίνει να ξεχωρίζει πιο καλά τους φίλους από τους εχθρούς, την πολιτική της προόδου από την απλή δημαγωγία, μπορεί να ασκήσει την κυριαρχία του και να βαρύνει πάνω στα γεγονότα. Τριάντα χρόνια ιστορικού σκοταδισμού τον έχουν στερήσει κι απ’ αυτή την απαραίτητη γνώση του παρελθόντος, που χωρίς αυτήν το παρόν και το μέλλον γίνονται θαμπά και λίγο μπορούν να κυριαρχηθούν. Τo έργο αυτό δεν αποτελεί παρά ένα μικρό βήμα σ’ αυτό το δρόμο ανάκτησης του παρελθόντος.


Ιστορία της Αντίστασης 1940-45


Πρόσωπα από την Αντίσταση (Johanna Weber)

ΕΙΜΑΙ ΓΕΡΜΑΝΙΔΑ ΚΑΙ ΖΩ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Συνάντησα τις μνήμες που άφησαν ο πόλεμος και η Κατοχή στους ανθρώπους αυτού του τόπoυ. Αναζήτησα και κατέγραψα μαρτυρίες προσώπων και φωνών ψάχνοντας μέσα τους το χρόνο που αντιστέκεται. Η φωτογραφία είναι ο τρόπος μου να ρωτάω. Αισθάνομαι τη βαθιά ανάγκη να ευχαριστήσω τον Θεόδωρο Τερζόπουλο και τη Μαρία Μπέικου, που μου έδωσαν το ερέθισμα γι’ αυτήν τη δουλειά. Την Τασούλα Βερβενιώτη για την επιστημονική της συμβολή και ηθική συμπαράσταση. Τον Gunther Coenen και τους ανθρώπους του Ινστιτούτου Γκαίτε, καθώς και τον Σταύρο Πετσόπουλο για την αυθόρμητη και ουσιαστική συνεργασία. Τους Σπύρο Μελετζή, Ιάκωβο Καμπανέλλη και Θανάση Βαλτινό για τα προλογίσματά τους και την πολύτιμη βοήθειά τους. Τον Prof. Dr. Hagen Fleischer και την Βικτώρια Μπενουζίλιο για τις συμβουλές τους στα ειδικά θέματα, τον Αργύρη Μπούμπουλα και την εταιρεία AGFA που μου έδωσαν τα φωτογραφικά υλικά, τον Dr. Wilhelm Siegler και τον Ελληνογερμανικό Σύλλογο “Philadelphia” για την οικονομική τους υποστήριξη. Ιδιαίτερα ευχαριστώ τον Ερμόφιλο Χοντολίδη, τη Χριστίνα Βάζου, την Ursula Eggenberger που συμμερίστηκαν την αγωνία μου και εκείνους οι οποίοι στην πορεία δύο χρόνων, όσο διήρκεσε η δουλειά αυτή, συνέβαλαν με ποικίλους τρόπους στην πραγματοποίησή της, είναι τόσοι πολλοί ώστε είναι αδύνατον, δυστυχώς, να τους κατονομάσω.


Ματωμένα χρόνια (Σωτήρης Πατατζής)

Τα διηγήματα του Σωτήρη Πατατζή “Τα Ματωμένα Χρόνια” παρουσιάσθηκαν αρχικά στα Ελεύθερα Γράμματα με το διήγημα “Ich Τέσσερα” και κατόπιν εκδόθηκαν σε τόμο από τα Νέα Βιβλία το 1946. Το βιβλίο αυτό πήρε και το βραβείο της Εθνικής Αντίστασης. Κατασχέθηκε από την Ασφάλεια και ξανακυκλοφόρησε το 1965 από τις εκδόσεις Γιαννίκου, σ’ έναν τόμο μαζί με τα Χρονικά της Αντίστασης. Η τρίτη έκδοση έγινε το 1978 από το Βιβλιοπωλείον της Εστίας. 


Επιμέλεια ανάρτησης:
Αντωνόπουλος Χαράλαμπος, εκπαιδευτικός MSc

Βιβλιογραφική έρευνα:
Τάκης Κοντούλης, φοιτητής τμήματος Ιστορίας – Αρχαιολογίας ΕΚΠΑ
Βάσια Τσακριλή, φοιτήτρια τμήματος Ιστορίας – Αρχαιολογίας ΕΚΠΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ